Kuşburnu Çayı

Ülkemizde en sık tüketilen bitki çaylarından biri olarak bilinen kuşburnunun sağlığa birçok faydası bulunuyor. Özellikle kış aylarında hastalıklara karşı korunmak için kullanılan kuşburnu, doğada kendiliğinden yetişebildiği gibi ticari olarak da değerli bir meyve olduğundan dolayı, özel olarak da yetiştirilmektedir.

Kategori

Açıklama

Ülkemizde en sık tüketilen bitki çaylarından biri olarak bilinen kuşburnunun sağlığa birçok faydası bulunuyor. Özellikle kış aylarında hastalıklara karşı korunmak için kullanılan kuşburnu, doğada kendiliğinden yetişebildiği gibi ticari olarak da değerli bir meyve olduğundan dolayı, özel olarak da yetiştirilmektedir. Türkiye’nin çeşitli bölgelerinde itburnu, yabangülü, gülelması gibi isimlerle de anılır.

Kuşburnu nedir?

Gülgiller (Rosaceae) familyasına ait bir bitki olan kuşburnunun Latince ismi Rosa canina’dır. Sadece Türkiye’de 25’e yakın türü bulunur. 3-4 metreye kadar uzayabilen, dalları ve gövdesi sert dikenlerle kaplı, çok yıllık bir çalı formundadır. Güneşli yerlerde, orman aydınlıklarında, kayalık bölgelerde ve yol kenarlarında sıklıkla rastlanabilir.

Kuşburnu bitkisi ilkbahar aylarında çiçeklenmeye başlar. 5 ila 7 yapraklı, pembemsi ve beyaz renkte açan hoş kokulu çiçekleri, tabanı olgunlaştıktan sonra yapraklarla beraber dökülür ve ‘kuşburnu’ olarak bildiğimiz, 1 ila 3 santimetre uzunluğundaki sert, kabuksu meyveler oluşmaya başlar. Kuşburnu meyvesi, Ekim ve Kasım aylarında hasat edilir ve kurutulduktan sonra kullanıma hazır hale gelir.

Meyveler tazeyken reçel, şurup veya marmelat şeklinde pişirilebilir. Kurutulan meyveler ise bitki çayı ve likör yapımında kullanılır.

Kuşburnu çayı tarifleri

Kırmızı kuşburnu çayı: 8-10 adet kuşburnu meyvesi, bir su bardağı kaynamış suya ilave edilerek 1-2 dakika daha kaynatılır. Daha sonra altı kapatılarak içerisine 4-5 parça hibisküs ilave edilir ve kapağı kapatılarak 10 dakika boyunca demlenmeye bırakılır. Süzüldükten sonra bir çay kaşığı bal ya da birkaç dilim limon ile tatlandırılabilir. Hibisküsün yoğun ve ekşimsi tadı kuşburnu çayını daha lezzetli hale getirecek ve renklendirecektir.

Kuşburnulu kış çayı: Bir avuç kuşburnu, bir kabuk tarçın, ikişer parça kurutulmuş zencefil ve zerdeçal, üç su bardağı kaynamış su ile beraber bir demliğe alınır, 1-2 dakika kadar kaynatılır. Altı kapatıldıktan sonra karışıma birkaç yaprak adaçayı, bir avuç ıhlamur, iki parça hibisküs ilave edilir ve 10 dakika boyunca demlenmeye bırakılır. Süzüldükten sonra sıcakken tüketilmelidir.

Kan şekerini dengelemek için kuşburnu çayı: Bir avuç kuşburnu, bir kabuk tarçın ve iki parça hibisküs, iki su bardağı kaynamış suyun içerisine ilave edilir ve 1-2 dakika kaynatıldıktan sonra 10 dakika demlenmeye bırakılır. Süzüldükten sonra içilen çaya tatlandırıcı olarak herhangi bir şey eklenmemelidir. Özellikle sabahları ya da akşam yatmadan önce içilen bu çay karışımı kan şekerini dengeleyerek açlık hissini bastırır.

Bağışıklık sistemi için kuşburnu çayı: Bir parça ginseng kökü, iki parça kurutulmuş zerdeçal kökü, bir avuç kuşburnu, iki su bardağı kaynamış suyun içerisine eklenir ve 1-2 dakika kaynatılır. Altı kapandıktan sonra içerisine bir tatlı kaşığı ısırgan otu ve bir yemek kaşığı ekinezya eklenerek karışım 10 dakika boyunca demlenmeye bırakılır. Süzüldükten sonra bal ile tatlandırılabilir. Özellikle kış aylarında bağışıklık sistemini güçlendirerek hastalıklara karşı korunmak için ideal bir bitki çayı karışımıdır. Günde 2 fincan içilebilir.

Kuşburnu çayının yan etkileri

  • Çok fazla miktarlarda kuşburnu çayı tüketmenin böbrek taşı oluşumunu tetikleyebileceği ortaya çıkarılmıştır.
  • Emziren ve hamile kadınların düzenli olarak kuşburnu tüketmeden önce doktorlarına danışmaları tavsiye edilir.

Yapılışı

Kuşburnu çayı nasıl demlenir?

Bir demlikte iki su bardağı su kaynatılır, içerisine bir avuç kurutulmuş kuşburnu meyvesi olduğu gibi bütün halde ya da bir miktar ezilerek ilave edilir. Karışım bir taşım (bir-iki dakika kadar) kaynatıldıktan sonra altı kapatılır ve 10 dakika boyunca kapağı kapalı olacak şekilde demlenmeye bırakılır. Süzüldükten sonra bir çay kaşığı bal ile tatlandırılabilir.

Hazır poşet çay halinde satılan kuşburnu çaylarının içeriğinde renklendirici olarak farklı bitkiler de eklenmiş olduğundan, bu hazır çaylar demlendiğinde rengi kıpkırmızı olur. Ancak gerçek kuşburnu meyveleri ile demlenen çay, koyu sarı renkte bir çay olacaktır. Siz de kuşburnu çayını tatlandırmak ya da renklendirmek için farklı kuşburnu çayı tarifleri deneyebilirsiniz.

Faydaları

Kuşburnu çayının faydaları

  • Kuşburnu meyveleri, yüksek oranda kalsiyum, demir, magnezyum, fosfor, potasyum, sodyum ve çinko minerallerini içerir.
  • A, B1, B2, B3, B6, C, E ve K vitaminleri bakımından oldukça zengindir.
  • 2015’te Kuzey Karolina Üniversitesi’nde yapılan bir araştırmaya göre düzenli olarak kuşburnu çayı veya ekstraktı tüketmek, kanser hücrelerinin yayılmasını önemli ölçüde azaltabiliyor. Özellikle meme kanseri hastaları, doktorlarına danışarak kuşburnu çayı tüketebilirler. Yapılan diğer birçok araştırma da, kuşburnunun kansere karşı koruma sağladığını ve bazı kanser türlerinin ilerlemesini yavaşlattığını doğruluyor.
  • Kuşburnu çayı, kötü kolesterol seviyelerini azaltır.
  • Bir küçük kuşburnu meyvesinde bir portakalın 60 katı kadar C vitamini bulunur. Bu sayede kuşburnu, vücuttaki kolajen üretimini destekleyerek yaşlanma etkilerini giderir, vücuttaki iltihaplanmayı azaltır, bağışıklık sistemini güçlendirir. Özellikle kış hastalıklarına karşı korunmak için oldukça etkili bir meyve olan kuşburnu, hastalıklardan korunmak için de tüketilebilir.
  • Solunum sistemini rahatlatır.
  • Kan dolaşımını rahatlatarak damarların temizlenmesini sağlar.
  • İçeriğindeki C vitamini, demir mineralinin vücut tarafından emilimini kolaylaştırır. Demir eksikliği, kansızlık gibi durumlarda demir takviyesi alıyorsanız, bu süreçte yüksek C vitamini içeren kuşburnu tüketmek de kısa sürede demir rezervlerinin yenilenmesine yardımcı olur.
  • Romatoid artirit ve benzeri şikayetlerin azaltılmasına yardımcı olur.
  • Kan şekeri seviyelerini dengeler, özellikle yüksek kan şekeri yüzünden çeşitli rahatsızlıklar yaşayan kişilerde bu etkileri azaltır.
  • Kalp sağlığını destekler.
  • Kan basıncını dengeler. Tansiyon hastaları doktorlarına danışarak düzenli olarak kuşburnu çayı tüketebilirler.
  • Sindirim sistemini rahatlatarak gaz, şişkinlik, kabızlık gibi sorunları ortadan kaldırır.
  • İshal kesici özelliği vardır.
  • İçeriğindeki C vitamini ve antioksidan özellikleri sayesinde kuşburnu, cilt ve saç sağlığını iyileştirmek için de oldukça etkilidir. Özellikle güneşin zarar verdiği ciltler için iyi bir tedavi olarak uygulanabilir.
  • Böbrekler ve boşaltım sistemi için de oldukça faydalıdır. Böbrek taşı, kum, idrar yolu enfeksiyonları gibi durumlarda diüretik etkisi için kullanılabilir.