Tarhun Çayı

Her kış ölüp yazın yeniden canlanan tarhun bitkisi, Orta Asya’dan göçen Türklerle İran ve Anadolu’ya gelmiş, Haçlı seferleriyle de Avrupa’ya yayılmıştır. Anavatanı ise Sibirya’dır. Ülkemizde Ankara, Gaziantep, Urfa ve Erzurum civarında yetiştirilir. Çayı içilebildiği gibi turşularda ya da salatalarda da yaygın olarak kullanılır.

Kategori

Açıklama

Her kış ölüp yazın yeniden canlanan tarhun bitkisi, Orta Asya’dan göçen Türklerle İran ve Anadolu’ya gelmiş, Haçlı seferleriyle de Avrupa’ya yayılmıştır. Anavatanı ise Sibirya’dır. Ülkemizde Ankara, Gaziantep, Urfa ve Erzurum civarında yetiştirilir. Çayı içilebildiği gibi turşularda ya da salatalarda da yaygın olarak kullanılır. Ekonomik açıdan da oldukça değerli bir bitki olduğu için “yeşil altın” olarak da adlandırılır.

Tarhun nedir?

Latince adı Artemisia dranculis olan tarhun Asteraceae (Papatyagiller) familyasının bir üyesidir. Latince ismi “küçük ejderha” anlamına gelmektedir ancak bu ismin neden verildiği ne yazık ki bilinmemektedir. Boyu 60 cm ile 120 cm arasında değişebilir. Keskin ve hoş kokulu, çok yıllık çalımsı bir bitkidir. İnce, uzun ve parlak yeşil yapraklara sahiptir. Küre biçimli küçük ve yeşilimsi beyaz renkli çiçekleri vardır. Genellikle mutfak kullanımına uygun baharat olark yetşitirilir lakin yemeklere lezzet ve koku katmasının yanı sıra oldukça şifalı bir bitkidir.

Tarhun çayı tarifleri

Tarhunlu uyku çayı: Bir su bardağı suyu kaynattıktan sonra içine 1 çay kaşığı tarhun, 1 çay kaşığı çarkıfelek, üç baş papatya, 3 yaprak melisa, 1 çay kaşığı limon otu ekleyin. Üstünü kapatarak 5 dakika demlenmeye bırakın. Süzdükten sonra çayınızı ılık veya sıcak olarak tüketebilirsiniz. Bu çay gerginliğinizi azaltarak uykuya geçiş sürecinizi kolaylaştıracak.

Tarhunlu iştah çayı: Bir su bardağı kaynamış suyun içine 1 çay kaşığı tarhun, 1 çay kaşığı sarı kantaron, 1 çubuk tarçın, 1-2 parça zerdeçal ekleyin. Üstünü kapatarak 5 dakika demlenmeye bırakın. Süzdükten sonra çayınızı ılık veya sıcak olarak tüketebilirsiniz. İsteğe göre içine bal veya birkaç damla limon suyu ekleyebilirisiniz. Bu çay iştah sorununa bağlı yetersiz beslenme sorununu yenmenize yardımcı olacaktır.

Migren için tarhun çayı: Bir su bardağı suyu kaynattıktan sonra içine 3 dilim taze zencefil ekleyip bir taşım (1 ya da 2 dakika) daha kaynatın. Zencefilli suyu ocaktan aldıktan sonra içine 1 çay kaşığı tarhun ve 3-4 adet tıbbi papatya ekleyip 4 dakika üstü kapalı olacak şekilde demleyin. Çayınızı süzdükten sonra ılık ya da sıcak tüketebilirsiniz.

Parazitler için tarhun çayı tarifi: 1 fincan için gerekli malzemeler: 1 çay kaşığı tarhun, 1 çay kaşığı kekik, 3 baş papatya ve 1 diş karanfil.

Suyunuz kaynadıktan sonra karanfili içine atıp bir dakika daha kaynatın daha sonra içine tarhun, kekik ve papatya ekleyerek üstünü kapatn. Bu şekilde 5 dakika demleyeip süzdükten sonra çayınızı ılık ya da sıcak olarak tüketebilirsiniz. Bu çay bağırsak parazitlerinden kurtulmanıza yardımcı olacaktır.

Tarhun bitkisinin besin değerleri

Tarhun bitkisi kalsiyum, bakır, demir, magnezyum, manganez ve çinko açısından oldukça zengindir.  Bunun yanında sodyum ve potasyum gibi elektrolitler içerir. A vitamini, C vitamini gibi çok bilindik vitaminlerin yanında Folates, Niacin, Pyridoxine, Riboflavin gibi vitaminler de barındırır. Ayrıca protein ve karbonhidrat da içerir.

Tarhunun diğer kullanım alanları

Genellikle baharat olarak üretilir ve mutfakta yemeklerde kullanılır. Çorbalara lezzet katmak, turşu yapmak ya da salata olarak tüketmek mümkündür. Oldukça yoğun ve keskin bir tadı olduğundan miktar olarak çok fazla kullanılması önerilmez.

Ayrıca tarhun yağı da yine alternatif tıp alanında oldukça yaygın kullanılmaktadır.

Tarhunun yan etkileri

  • Tarhun kan pıhtılaşmasını yavaşlatabileceği ve kanamalı durumlarda kanın durmasını zorlaştıracağı için dikkatli olmak gereklidir.
  • Papatyagiller familyasındaki bitkilere ( Yaban mersini, krizantem, marigolds, papatyalar ve diğerleri sayılabilir) alerjisi olanlarda alerjik reaksiyona neden olabilir.. Alerjiniz varsa tarhun çayı tüketmeden önce sağlık uzmanınıza danışın.
  • Kan pıhtılaşmasını yavaşlatması nedeniyle yakın tarihte ameliyat olacak kimselerin kullanımını ameliyattan en az 2 hafta önce bırakmış olmaları gerekmektedir.
  • Hamilelerde kullanımı önerilmemektedir. Kanama başlatabilir ve düşüğe sebebiyet verebilir.
  • Bebek, çocuk ve yaşlılarda kullanmadan önce mutlaka bir doktora danışmanız önerilmektedir.
  • Emzirme dönemlerinde kullanımı için mutlaka bir doktora danışınız.
  • Gıdalarla birlikte normal oranlarda alınan tarhun ya da ara sıra tüketilen yine normal miktarlardaki tarhun çayı oldukça faydalı olabilirken, uzun süreli ve aşırı miktarlardaki tarhun tüketimi bitkinin içeriğinde bulunan estragole adlı kimyasal nedeniyle ciddi hastalıklara sebebiyet verebilir.

Yapılışı

Tarhun çayı nasıl demlenir?

Tarhun çayından edineceğiniz faydayı maksimize etmek için birkaç püf noktasına dikkat etmek gerekir.

1 fincan tarhun çayı demlemek için 1 çay kaşığı kurutulmuş tarhun kullanmanız yeterli olacaktır. Suyu kaynatıp ocaktan aldıktan sonra üzerine 1 çay kaşığı kuru tarhun ekleyiniz. Üstünü kapatarak demlemeye bırakınız. Böylece buhar dışarı çıkmayacak ve bitkinin içindeki bileşenler daha kolay ortaya çıkacaktır. 3-4 dakika kadar demlenmeye bıraktıktan sonra çayınızı süzerek içmeye hazır hale getirebilirsiniz.

Günde 3 bardaktan fazla tüketilmemelidir. 15 gün üst üste tüketildikten sonra bir süre ara verilmelidir. Tarhunu çok uzun süre demlememeye özen gösterin. Eğer bir demlikten faydalanacaksanız, yukarıdaki ölçüyü fincan sayısına oranla arttırabilirsiniz.

Faydaları

Tarhunun faydaları

  • İştah açarak yeme bozukluklarından kaynaklanan yetersiz beslenmenin etkilerini azaltmaya yardımcı olur.
  • Kan dolaşımını arttırarak vücudun oksijen, enzim, ve hormon dağılımının düzene girmesini sağlar.
  • Midede bulunan sindirim yağlarının çalışmasını teşvik eder. Böylece gıdaların besin maddelerine dönüşmesine yardımcı olur ve hazmı kolaylaştırır.
  • Vücuttaki bakterilerin ve mikropların çoğalmasını engeller. Böylece vücuttaki kötü kokuyu yok eder.
  • Menstruasyonu hafifletir, adet dönemlerinde tıkanıklıkları azaltır ve adet döngüsünü düzenler.
  • Sinir sistemini uyararak metabolizmanın hızlanmasını sağlar.
  • Tarhun bitkisinin içeriğinde bulunan yararlı enzimler, vücuttaki bağırsak parazitlerinin ölümüne neden olur.
  • Üriner sistem enfeksiyonlarının tedavisine yardımcı olur.