Hibiskus Çayı

Ülkemizde ‘kerkede’ olarak da bilinen hibisküs bitkisi, kırmızı ve hoş görünümlü çiçekleri ile olduğu kadar, sağlığa birçok faydası olan bir şifalı bitki olma özelliğiyle de dikkat çekiyor.

Kategori

Açıklama

Ülkemizde ‘kerkede’ olarak da bilinen hibisküs bitkisi, kırmızı ve hoş görünümlü çiçekleri ile olduğu kadar, sağlığa birçok faydası olan bir şifalı bitki olma özelliğiyle de dikkat çekiyor. Genellikle sıcak, hatta tropik iklimleri seven bir tür olan hibisküs, ülkemizde de yetiştiriliyor. Malezya, Haiti ve Güney Kore’de ise sıklıkla yetişen ve oldukça popüler olan, kullanımı da oldukça yaygın olan bir bitki. İçeriğindeki faydalı ve besin değeri yüksek etken maddeler nedeniyle uzun yıllardır hem mutfakta, hem de şifalı bitki çayı olarak yaygın olarak kullanılmaktadır.

Hibisküs nedir?

Malvaceae (Ebegümecigiller) familyasına ait bir bitki olan hibisküsün orijinal Latince ismi Hibiscus sabdariffa’dır. Hatmi çiçeği olarak bildiğimiz, yine aynı aileden olan ancak farklı türler olarak yetişen  bitkilerle sıklıkla karıştırılabilmektedir. Yoğun renk ve tada sahip kırmızı hibisküs yapraklarını ayırt etmek için, Hibiscus sabdariffa türü olduğundan emin olmak gerekir.

Batı Afrika kökenli olduğu bilinen hibisküs bitkisi Asya kıtasının birçok yerinde yaygın olarak yetişmektedir. Çok yıllık bir bitkidir ancak yıllık hasat için tohumla da üretilir. Ülkemizde de kültürü yapılmaktadır. Tropikal iklimlerde rahatlıkla yetişebilen bir bitki olduğundan dolayı bol yağış ve killi toprakları sever. Küçük ağaçlar gibi çalı formunda büyürler ve parlak kırmızı açan çiçekleri ile dikkat çekerler. Bitkinin en çok kullanılan kısmı, çiçeğinin kalın yapraklarıdır. Bu yapraklar kurutulduğunda bitki çayı olarak tüketilirler. Yoğun, ekşimsi bir tadı vardır ve sıcak suya koyulduğunda hemen kırmızı rengini bırakır. Bu özelliğinden dolayı hazır poşetlenmiş bitki çayı karışımlarında da sıklıkla kullanılır.

Uzakdoğu’da, özellikle Çin ve Tayland’da çiçeğin yaprakları taze olarak da tüketilmektedir. Yerel içeceklere ve bitki çaylarına lezzet vermesi için katılır, aynı zamanda çeşitli yemeklerde, hatta turşu yapımında bile kullanılmaktadır.

Hibisküs bitkisi ülkemizde kerkede ismiyle de bilinir, tüm dünyada ise ‘rosella’ ismiyle tanınır.

Hibisküs çeşitleri nelerdir?

Ebegümecigiller ailesine ait olan ve Latince ismi ‘Hibiscus’ ile başlayan birden fazla tür bulunmaktadır.

Bunlardan biri, Hibiscus syriacus, ülkemizde gül hatmi olarak bilinen, küçük ağaççıklar şeklinde kendiliğinden yetişebilen bir bitkidir.

Diğeri, Hibiscus rosa-sinensis ise, Çin gülü ya da Japon gülü olarak bilinir.

Hibisküsün olası yan etkileri

  • Halihazırda ilaç kullanmanızı gerektiren bir hastalığınız varsa, hibisküs çayını düzenli bir kür şeklinde uygulamadan önce doktorunuza danışmanızda fayda vardır.
  • Bazı araştırmalarda, hibisküsün menstruasyonu başlatabildiğine dair bazı kanıtlar elde edilmiştir. Bu nedenle özellikle hamilelik döneminde hibisküs tüketmekten kaçınmak gerekir.
  • Düşük tansiyon şikayetiniz varsa hibisküs kullanmaktan kaçınmalısınız.
  • Kan şekeri üzerinde oldukça etkili olduğu için, herhangi bir ameliyattan 2 hafta önce veya 2 hafta sonra kullanılmamalıdır.

Yapılışı

Hibisküs çayı nasıl demlenir?

Hibisküs bitkisinin çiçeklerinin kurutulmuş yaprakları, lezzetli ve bol şifalı bir bitki çayı yapımında kullanılabilir. Bunun için bir tatlı kaşığı kadar (iki-üç parça) hibisküs, bir su bardağı kaynamış suyun içine atılır ve 10 dakika boyunca kapağı kapalı olacak şekilde demlenir.

 

Hibisküs çayı tarifleri

Hibisküslü soğuk çay: Hibisküs lezzetli bir bitki olduğundan dolayı soğuk olarak da tüketilebilir. Bunun için iki yemek kaşığı hibisküs, bir litre kaynamış suyun içerisine ilave edilir ve 15-20 dakika boyunca iyice rengini verene kadar demlenir. Süzülerek soğutulur. İsteğe göre daha sonra içerisine bal, limon dilimleri ya da farklı meyve suları ilave edilebilir.

Hibisküslü kış çayı: İki dilim taze zencefil, iki parça zerdeçal, birkaç yaprak adaçayı, bir kabuk tarçın, bir tatlı kaşığı kurutulmuş veya birkaç parça taze portakal kabuğu, bir dilim limon ve bir tatlı kaşığı kadar hibisküs, 4 su bardağı kaynamış suda 8-10 dakika kadar kapağı kapatılarak demlenir. Süzüldükten sonra tüketilmelidir.

Kan şekerini dengelemek için hibisküs çayı: Bir tatlı kaşığı hibisküs ve bir kabuk tarçın, 2 su bardağı kaynayan suyun içerisine ilave edilir ve bir taşım daha (1-2 dakika) kaynatıldıktan sonra altı kapatılarak, ağzı kapalı olacak şekilde, 10 dakika boyunca demlenir. Karışım sıcakken ya da soğukken, günde birkaç çay bardağı olacak şekilde içildiğinde kan şekerini dengelemeye yardımcı olur.

Faydaları

Hibisküsün faydaları nelerdir?

  • Kan şekerinin dengelenmesine yardımcı olur. Bu özelliği ile şeker intoleransı olan ya da herhangi bir çeşit diyabet rahatsızlığı bulunan kişiler tarafından güvenle tüketilebilir.
  • Şeker ihtiyacını azalttığı için, açlık hissini gidermeye de yardımcı olur ve dolayısıyla kilo verme ve şekeri dengeleme maksatlı diyetlere de yardımcıdır.
  • İyi kolesterolü arttırmaya yardımcı olur, genel olarak kolesterolü düzenleyici etkisi vardır. Hibisküs bitkisinin içeriğindeki bioflavanoidler, damarlardaki plak birikimini önleyerek çeşitli hastalıklardan korunmaya da yardımcı olur.
  • Yüksek tansiyonun dengelenmesine yardımcı olur.
  • Yoğun miktarda demir ve magnezyum içerir. Özellikle demir eksikliğine bağlı kansızlık şikayeti olan kişiler için etkilidir.
  • Sindirim sistemini rahatlatmaya yardımcıdır. Bağırsaklardaki gazı azaltır ve şişkinlik şikayetlerinin giderilmesinde etkili olur. Hassas bağırsak sendromu olan kişiler bile, hibisküsün antispazmodik özelliği bulunduğundan dolayı bu bitkiyi rahatlıkla tüketebilirler.
  • Hibisküsün içeriğinde bulunan antioksidanlar, vücuttaki zararların dışarı atılmasına yardımcı olur, iyi bir detoks etkisi sağlar. Bu özelliğiyle karaciğeri sağlığını da destekler.
  • İdrar söktürücü etkisi vardır.
  • Yüksek miktarda C vitamini içerir.
  • Bağışıklık sistemini güçlendirerek çeşitli hastalıklardan korunmaya yardımcı olduğu gibi, nezle ve grip şikayetlerinin azaltılmasında da etkili olur.
  • Adet döneminde yaşanabilen kramp, huzursuzluk gibi durumları gidermeye yardımcı olur. Yine kan şekerini dengeleme özelliği olduğu için, adet öncesi dönemde yaşanan açlık krizlerini ve yüksek şeker ihtiyacını da dengeleyerek adet dönemlerinin daha huzurlu geçmesine yardımcı olur. Adet söktürücü etki de gösterebilir.
  • Zihni rahatlatır, antidepresan etki sağlar.
  • İçerdiği antioksidan maddeler hücre yaşlanmasını geciktirici etkiye neden olur ve bu özelliği ile hibisküs, yaşlanma belirtilerinin azaltılmasında da yardımcıdır. Özellikle düzenli ya da kür olarak tüketildiğinde, cildi güzelleştirir.