Ökse Otu Çayı

Parazitik yapısı nedeniyle şifalı bitkiler arasındaki en ilginç bitkilerden biri olan ökse otu, çok eski çağlardan beri hem sağlık için, hem de kutsal bir bitki olarak ritüellerde ve özel günlerde kullanılagelmiştir. Batı ülkelerinde Noel kutlamalarında özel bir yeri olan ökse otunun ritüelistik kullanımı aslında Hıristiyanlık öncesi Kelt ve Nordik kültürlerine kadar uzanır.

Kategori

Açıklama

Parazitik yapısı nedeniyle şifalı bitkiler arasındaki en ilginç bitkilerden biri olan ökse otu, çok eski çağlardan beri hem sağlık için, hem de kutsal bir bitki olarak ritüellerde ve özel günlerde kullanılagelmiştir. Batı ülkelerinde Noel kutlamalarında özel bir yeri olan ökse otunun ritüelistik kullanımı aslında Hıristiyanlık öncesi Kelt ve Nordik kültürlerine kadar uzanır. Kelt kültüründe ökse otunun cennetten düşmüş ve dünyada yaşamayı başarmış bir bitki olduğuna inanılırdı. Nordik mitolojide ise tanrılar arasındaki savaşlarda kullanıldığı bilinen ökse otu, dostluk ve barış sembolü olarak yer edinmiştir. 18. yüzyıldan sonra ise ökse otu altında öpüşmenin aşk, doğurganlık ve bereket getireceğine inanılmıştır ve günümüze kadar, özellikle Noel kutlamalar esnasında ökse otu demetleri sıklıkla kullanılır olmuştur.

Ökse otu nedir?

Latince ismi Viscum album olan ökse otu, Santalaceae (Sandal ağacıgiller) familyasına ait, asalak bir bitki türüdür. Avrupa’da, batı ve güney Asya’da sıklıkla görülür. Ülkemizde de kendiliğinden ortaya çıkan ve toplanıp kullanılan ökse otu, gevele, güvelek, çekem otu olarak da bilinmektedir. Kuş yakalamakta kullanılan ökse değneği ile benzerliğinden dolayı ve aynı zamanda meyvelerinden yapılan macunun da kuş yakalamada kullanılmasından dolayı ‘ökse otu’ adını almıştır.

Dört mevsim yapraklarını dökmeyen bir bitki olan ökse otu, söğüt, meşe, kavak, kiraz, köknar, çam, ahlat, alıç, elma, kayısı, ıhlamur, gürgen gibi ağaçların veya çalıların üzerinde yetişen yarı-parazit bir çalıdır. Bitkinin sapları ikiye ayrılarak dallanır ve çiçekler de yapışkan, sulu, yumuşak meyvelere dönüşürler. Bu meyveleri yiyen kuşlar, başka ağaçların üzerine konup dışkılarını bulaştırdığında bu meyvenin tohumlarını da taşımış ve bitkinin çoğalmasını sağlamış olurlar. Ökse otu bitkisi ancak bu şekilde üreyebilir, diğer türlü tohumlar ayıklanıp suda ya da toprakta çoğaltılamaz. Meyveleri zehirlidir ve doğrudan tüketilmemelidir ancak işlemlerden geçirilerek eczacılıkta kullanılmaktadırlar. Aynı zamanda ezilerek merhem ya da lapa haline getirilmekte ve haricen yaralara ve romatizma ağrılarına iyi gelmesi için de kullanılırlar.

Ökse otu bitkisi haustrayum adı verilen bir tür emme organı ile bir ağaca veya çalıya dadanır ve bu organlar aracılığıyla büyük bitkiden su ve besin emerek varlığını sürdürür. Bu parazitik yapısı nedeniyle zararlı olduğu düşünülen ökse otu, aslında ekolojik denge için oldukça yararlı bir türdür. Hayvanları besliyor olmaları bir yana, bitkilerin üremelerine de katkı sağladıkları keşfedilmiştir.

Ökse otu çayı tarifleri

Öksürük için ökse otu: İki dilim taze zencefil, bir kabuk tarçın, bir parça kurutulmuş zerdeçal kökü ve 2-3 yaprak adaçayı, bir çay kaşığı ökse otu ile karıştırılır ve karışımın üzerine bir su bardağı kaynamış su ilave edilerek karışım 10 dakika boyunca demlenmeye bırakılır. Süzüldükten sonra isteğe bağlı olarak bir çay kaşığı bal ile tatlandırılabilir.
Rahatlatıcı ökse otu çayı: Bir tatlı kaşığı melisa, 4-5 baş tıbbi papatya, 4-5 yaprak adaçayı, bir çay kaşığı lavanta, bir çay kaşığı ökse otunun üzerine bir su bardağı kaynamış su ilave edilir, bitkilerin etken maddelerinin uçup kaybolmaması için karışım kapağı kapatılarak 10 dakika boyunca demlenmeye bırakılır. Süzüldükten sonra sıcakken içilmelidir.

Ökse otunun yan etkileri

  • Ökse otunun meyveleri insanlar için zehirlidir. Kesinlikle ağız yoluyla alınmamalıdır. Bitki çayı yapmak için kullanılan kısımları yalnızca yaprakları ve dallarıdır.
  • Herhangi bir kanser tedavisi görüyorsanız, ökse otu kürü uygulamadan önce muhakkak doktorunuza danışmalısınız.
  • Ökse otunun hamilelik ve emzirme dönemlerinde kullanılması önerilmez.
  • Ökse otu çayı, alerjik bünyelerde reaksiyona neden olabilir.

Yapılışı

Ökse otu çayı nasıl hazırlanır?

Ökse otu soğuk ya da sıcak suda hazırlanabilir. En iyi yöntem, kurutulmuş ve ufalanmış bir tatlı kaşığı ökse otunu bir su bardağı soğuk suda bir gece boyunca bekletip, sabah hafifçe ısıttıktan sonra süzerek tüketmektir. Ancak sıcak suda demlemek için, yarım tatlı kaşığı ökse otunun üzerine bir su bardağı kaynamış su ilave ederek 8-10 dakika boyunca demlenmeye bırakmak yeterlidir. İsteğe bağlı olarak süzüldükten sonra bir çay kaşığı bal ile tatlandırılabilir.

Faydaları

Ökse otunun faydaları nelerdir?

  • Yüksek tansiyona karşı oldukça etkilidir.
  • Kardiyovasküler sistemi destekler. Kan dolaşımını ve kalp ritmini düzenler, kalp ve damar rahatsızlıklarına bağlı yaşanan baş dönmesi ve benzeri sıkıntıların azaltılmasında etkili olur. Ünlü bitki uzmanı Maria Treben’in önerisine göre, yılda bir kez 6 hafta boyunca uygulanacak ökse otu çayı kürü, kan dolaşımı ve tansiyon ile ilgili sorunları ortadan kaldırmaya birebirdir.
  • Kanser tedavisinde kullanılan bazı ilaçların içeriğinde ökse otu mevcuttur. Yapılan araştırmalar, ökse otunun kanser hücrelerinin ve tümörlerin yayılmasını engellediğini ortaya çıkarmıştır.
  • Nefes darlığı şikayetlerini azaltmaya yardımcıdır. Özellikle astım, bronşit ve benzeri solunum yolları rahatsızlıkları yaşayan kişiler için oldukça etkilidir.
  • Sara hastalığında nöbet sıklığını azaltmak için kullanılabilir.
  • Adet dönemlerinde yaşanabilen bazı sorunların üstesinden gelmek için oldukça etkili bir bitkidir. Adet döngüsünün son haftasından itibaren günde bir fincan ökse otu çayı içmek, adet öncesi sendromunu ortadan kaldırdığı gibi kanama ile birlikte başlayan ağrı ve krampları da önemli ölçüde azaltacaktır.
  • Soğuk algınlığına bağlı öksürük şikayetlerini azaltmaya yardımcı olur.
  • Sindirim sistemini düzenleyerek ishal, kabız, gaz, şişkinlik, hazımsızlık ve benzeri sorunlara karşı etkili olur.
  • Ökse otu, aynı zamanda iyi bir antienflamatuardır. Vücutta biriken iltihaba bağlı gelişen eklem ve kas ağrılarını, romatoid artirit benzeri şikayetleri azaltmak için kullanılabilir.
  • Kan şekerini dengelemeye yardımcı olur.
  • Bağışıklık sistemini güçlendirir ve çeşitli hastalıklara karşı korunma sağlar.
  • Sinir sistemi üzerinde rahatlatıcı etkisi vardır. Özellikle strese bağlı gelişen titreme ve tik şikayetlerini azaltmak için kullanılmaktadır.