Isırgan Otu Çayı

Dokunulduğunda ısırır gibi can acıtan yaprakları nedeniyle ısırgan ismini almış olan ısırgan otu, doğada kendiliğinden yetişen en şifalı bitkilerden biri olarak biliniyor.

Kategori

Açıklama

Dokunulduğunda ısırır gibi can acıtan yaprakları nedeniyle ısırgan ismini almış olan ısırgan otu, doğada kendiliğinden yetişen en şifalı bitkilerden biri olarak biliniyor. Isırgan dünyanın pek çok yerinde hem yemeklik yeşillik, hem de birok derde deva özellikleriyle bitki çayı ve tentür gibi tüketilerek kullanılıyor. ‘Her eve lazım’ denilebilecek bir bitki sayılması bir tarafa, ısırgan oldukça lezzetli bir ot olarak bitki severlerin favorisi olmayı hak ediyor. Isırgan otu, ülkemizde ‘dızlağan’ ve ‘dikenli ısırgan’ isimleriyle de biliniyor. Afrika, Asya, Avrupa ve Kuzey Amerika başta olmak üzere dünyanın pek çok bölgesinde kendiliğinden yetişiyor ve şifalı özellikleri nedeniyle kültürü yapılıyor.

Isırgan nedir?

Urticaceae (Isırgangiller) familyasına ait olan ve birden fazla çeşidi bulunan ısırgan bitkisinin Latince adı Urtica’dır. Bir metre kadar uzayabilen yeşil dallarının üzerinde çapraz dizilişli, kenarları dişli ve sivri uçlu yapraklar yetişir. Yaprakların üzerindeki tüyler, içerdiği formik asit, asetilkolin ve histamin maddeleri nedeniyle ciltte acı ve kaşıntıya neden olurlar. Bu özelliği sayesinde bitki kendini yabani hayvanlardan ve haşerelerden korur. Bitki kurutulduğunda, kaynatıldığında ya da herhangi bir işleme tabi tutulduğunda bu yakıcı özelliğini kaybeder.

Isırgan tohumları da bitkisel yağ ihtiva ederler ve en az yaprakları kadar şifalıdır. Yapraklarının içeriğinde bulunan bol miktardaki demir ve C vitamini, bitkinin şifalı bitkiler sınıfında sayılmasının en önemli sebeplerinden biridir.

Isırgan çeşitleri

Dünyada 40’a yakın ısırgan türü yetişiyor olmasına rağmen ülkemizde yaygın olarak iki ısırgan çeşidi yetişir. Büyük ısırgan olarak bilinen Urtica dioica, büyük dikenli yapraklarıyla dikkat çeker. Küçük ısırgan olarak bilinen Urtica urens’in ise daha küçük yaprakları vardır ve büyük ısırgan gibi dokunulduğunda can yakar. İki tür deUzmanlar, bitkinin histamin içeriğiyle döküntü ve kaşıntı yapma özelliğinin bulunmasının, yararlı bir tür olduğunun işareti olduğuna dikkat çekiyor. Yine de ısırgan olduğundan emin olmadığınız bitkileri tüketmemeye özen gösterin.

Isırganın diğer kullanım şekilleri

Isırgan otu ıspanak, pazı ve benzeri diğer yeşillikler gibi pişirilerek yemek veya çorba şeklinde tüketilebilir. Isırganı pişirirken dikkat edilmesi gereken şeylerden biri, yaprakları çok fazla pişirmemeye özen göstermektir.

Isırganın tohumları da oldukça şifalıdır. Ezilerek yemeklere, salatalara, yoğurda ya da smoothie’lere karıştırılarak tüketilebilir. Isırgan tohumu, bitkinin kendisi gibi kansere karşı koruyucu etki gösterir.

Isırgan bitkisinin yapraklarından ve tohumlarından elde edilen bitkisel kapsüller ve tabletler de besin desteği olarak kullanılabilmektedir.

Isırganın olası yan etkileri

Böbrekler üzerinde etkili bir bitki olduğundan dolayı, eğer böbreklerinizle ilgili bir rahatsızlığınız varsa ve tedavi görüyorsanız, ısırgan kullanmadan önce doktorunuza danışmalısınız.

Yapılışı

Isırgan çayı nasıl yapılır?

Lezzetli ve şifalı bir ısırgan çayı demlemek için bir yemek kaşığı kadar kurutulmuş ısırgan yaprağı, bir su bardağı kaynamış suda 10 dakika boyunca kapağı kapalı olacak şekilde demlenmelidir.

Isırgan çayı tarifleri

Isırgan çayını daha lezzetli ve daha şifalı bir hale getirmek için farklı bitki çayı tarifleri deneyebilirsiniz:

Mide bulantısı için ısırgan çayı: Bir tatlı kaşığı ısırgan, bir çay kaşığı nane ile birlikte bir su bardağı kaynamış suda 15 dakika boyunca demlenir. Süzüldükten sonra içerisine bir tatlı kaşığı limon suyu ve bir çay kaşığı bal ilave edilebilir. Mide bulantısını azaltmak için bir-iki fincan içilebilir.

Bağışıklık güçlendirici ısırgan çayı: Bir tatlı kaşığı ısırgan, bir yemek kaşığı ekinezya, iki dilim taze zencefil, bir parça kuru zerdeçal ve bir çay kaşığı çörekotunun üzerine bir su bardağı kaynamış su ilave edilir, kapağı kapatılarak 15 dakika boyunca demlemeye bırakılır. Süzüldükten sonra içerisine bir çay kaşığı bal ilave edilerek tüketilebilir.

Isırganlı keyif çayı: Bir yemek kaşığı ısırgan, bir kabuk tarçın, bir tatlı kaşığı kurutulmuş portakal kabuğu, bir parça zencefil, bir çay kaşığı kadar hibisküs ve bir dilim elma, bir su bardağı kaynamış suda 15 dakika boyunca demlenir. Çayınızın daha tatlı olmasını isterseniz içine bir çay kaşığı bal ya da bir kabuk tarçın daha ilave edebilirsiniz.

Faydaları

Isırganın faydaları nelerdir?

  • Isırgan otunun içeriğinde bulunan besleyici vitaminler ve mineraller, bitkinin iyi bir detoks etkisi göstermesine neden olur. Vücuttaki zararlı maddelerin atılmasına yardımcı olan ısırgan, boşaltım ve sindirim sistemini de etkileyerek kısa sürede etkisini gösterir.
  • İdrar söktürücüdür.
  • Yüksek oranda demir içerir. Bu özelliğiyle demir eksikliği çeken kişilere önerilir. Özellikle hamilelik döneminde demir takviyesine ihtiyaç duyan kadınlar için iyi bir takviyedir.
  • Emzirme döneminde de güvenle kullanılabilen ısırgan otu, süt üretimini sağlayan hormonları destekleyerek emzirmeyi kolaylaştırır.
  • Adet öncesi dönemdeki sıkıntıları ve ağrıları azaltır.
  • Adet dönemindeki krampların giderilmesinde etkilidir.
  • Aşırı kanamalı adet dönemlerinde kanamayı azaltmak için kullanılabilir.
  • Menopoz dönemindeki kadınlar için oldukça şifalıdır, bu süreçte hormon değişimlerine bağlı olarak yaşanabilen uykusuzluk, huzursuzluk, aşırı terleme gibi negatif belirtilerin azaltılmasında yardımcı olur.
  • Yüksek C vitamini ve demir içeriği bir araya geldiğinde ısırgan, kırmızı kan hücrelerinin üretimini kuvvetli bir şekilde destekler. Bu özelliğiyle hem kansızlık durumunda etkili olur, hem de vücudun canlanmasına yardımcı olarak halsizlik, yorgunluk ve kas ağrıları gibi sorunların giderilmesini sağlar.
  • Diüretik özelliği nedeniyle böbrekleri korurken, böbreklerde oluşan kum ve taş gibi yapıların atılmasına da yardımcı olur.
  • Ödem atmaya yardımcıdır.
  • Artirit ve kronik kas ağrısına neden olan enflamasyonu gidermede etkilidir.
  • Vücuttaki kalsiyum emilimini arttıran bor mineralini bol miktarda içeren ısırgan, kemik yapısını güçlendirir. Diş sağlığını destekler.
  • Solunum sistemini rahatlatma özelliği vardır. Özellikle astım ve mevsimsel alerji durumlarında solunumu rahatlatır.
  • Kardoyovasküler sistemi olumlu yönde etkileyerek kalp sağlığını destekler.
  • Erkeklerde testosteron hormonunu destekleyerek prostat kanserine karşı koruma sağlar.
  • Antioksidan özellikleri nedeniyle ısırgan cildi ve saçları da güzelleştirir.
  • Mide bulantısı ve ishali gidermeye yardımcıdır.
  • Basurdan kaynaklanan ağrıları ve kanamaları azaltmaya yardımcı olur.
  • Ülser giderici etkisi vardır.