Civanperçemi Çayı

Kadın hastalıklarına iyi geliyor olmasıyla bilinen, aynı zamanda yara iyileştirici özelliğinden dolayı yüzyıllardır kullanılan şifalı bitkiler arasında olan civanperçemi bitkisi, ülkemizde de pek çok bölgede ve çeşitli amaçlarla kullanılmaktadır. Sıklıkla kullanılan sarı ve beyaz çiçekli olmak üzere iki civanperçemi türü yaygın olarak bilinmesine karşın, Türkiye’de 40’a yakın civanperçemi (Achillea) türü yetişmektedir.

Kategori

Açıklama

Kadın hastalıklarına iyi geliyor olmasıyla bilinen, aynı zamanda yara iyileştirici özelliğinden dolayı yüzyıllardır kullanılan şifalı bitkiler arasında olan civanperçemi bitkisi, ülkemizde de pek çok bölgede ve çeşitli amaçlarla kullanılmaktadır. Sıklıkla kullanılan sarı ve beyaz çiçekli olmak üzere iki civanperçemi türü yaygın olarak bilinmesine karşın, Türkiye’de 40’a yakın civanperçemi (Achillea) türü yetişmektedir.

Civanperçemi Nedir?

Compositae (papatyagiller) familyasına ait bir bitki olan Civanperçeminin Latince adı Achillea’dır. Çok yıllık otsu bir bitkidir. 70 santimetre kadar uzayabilen gövdesi çiçek ve yapraklardan oluşur. Haziran ayında çiçeklenmeye başlar ve Eylül sonuna kadar hasat edilir. Kurutulmuş çiçeklerinden şifalı kürler hazırlanmaktadır. Birçok alt türü bulunan Achillea bitkisi çok eski çağlardan beri iştah açıcı, idrar arttırıcı, gaz söktürücü, adet söktürücü ve yara iyileştirici etkileri nedeniyle bitki çayı, infüzyon ve kompres şeklinde tüketilmektedir. Avrupa ve Sibirya’da sıklıkla yetiştiği gibi İran, Kafkasya ve Himalayalar’da da bolca bulunmaktadır. Ülkemizde 40 civarı civanperçemi türü yetiştiği saptanmıştır. Ayva danası, binbir yaprak otu, kandil çiçeği, marsama otu, akbaşlı gibi isimlerle de tanınmaktadır.

Latince ismini (Achillea) Yunan mitolojisine ait bir hikayeden almıştır. Ünlü Truva Savaşı’nda Paris tarafından topuğundan yaralanan Aşil’in yarasının Tanrıça Afrodit tarafından civanperçemi ile iyileştirildiği Homeros’un eserlerinde aktarılmıştır. Achillea isminin Aşil’den (Achillius) geldiği düşünülmektedir. Tarih boyunca da savaşlarda askerlerin yaralarını iyileştirmek için kullanıldığından Herba Militaris (Askerotu) gibi isimlerle de anılmıştır.

Çiçekleri ve uçucu yağı şifalı etkileri için kullanılmaktadır. Çiçeklerinden elde edilen çayın kendine has kuvvetli bir kokusu ve acımsı bir tadı vardır.

Civanperçemi Çeşitleri Nelerdir?

Civanperçemi bitkisinin yaygın olarak kullanılan türü, Achillea millefolium olarak bilinen türüdür. Bu türün sarı ve beyaz çiçekli olan alt türleri de bulunmaktadır. Orta ve Güneydoğu Anadolu’da sıklıkla yetişen Achillea aleppica türü de Yılançiçeği olarak bilinir ve benzer etkiler için kullanılır. Achillea armenorum türü de Kahramanmaraş civarında yetişir ve Baytaran otu olarak bilinir. Achillea biebersteinii türü Batı Anadolu hariç Türkiye’nin hemen her yerinde yetişmektedir ve pire otu olarak bilinir. Çiçekleri iştah açıcı ve pireleri uzaklaştırıcı etkilerinden dolayı kullanılmaktadır. A. kotschyi, A. multifida, A. nobilis, A. setacea, A. wilhelmsii türleri de Türkiye’de yaygın olarak yetişen civanperçemi türleri arasındadır.

Civaperçemi Çayı Tarifleri

Aslanpençesi ve Civanperçemi Çayı: Adet düzensizlikleri, aşırı kanamalı ve ağrılı adet, menopoz sıkıntıları gibi durumlarda kullanılmak için ideal bir bitki çayı karışımıdır. Bir tatlı kaşığı aslanpençesi yaprağı ile bir tatlı kaşığı civanperçemi çiçeği karıştırılır, 1,5 fincan kadar kaynamış suda kapağı kapalı olacak şekilde 8 dakika demlenmeye bırakılır. Süzüldükten sonra, hala ılıkken içilmelidir.

Hibisküslü Civanperçemi: Bir tatlı kaşığı kadar civanperçemi üç parça hibisküs ile birlikte yine 8 dakika kadar kaynamış suda demlenir. Hibisküsün kokusunu ve rengini bıraktıktan sonra civanperçeminin acılığını azalttığı görülecektir.

Tarçınlı Civanperçemi: Bir su bardağı dolusu su kaynatılırken içine bir parça kabuk tarçın ilave edilir. Su kaynadıktan sonra bir tatlı kaşığı kadar civanperçemi eklenir ve 5 dakika kadar demlenmeye bırakılır. Süzüldükten sonra içilir. Tarçın da civanperçeminin acı tadını biraz bastırarak biraz daha içimi kolay bir çay hazırlamanıza yardımcı olacaktır.

Civanperçemi Bitkisinin Diğer Kullanım Alanları

Civanperçemi bitkisi, çeşitli amaçlar için çay olarak tüketilebildiği gibi, farklı şekillerde hazırlanarak da başka şifalı etkiler için kullanılabilmektedir.

Civanperçemi oturma banyosu: Bir avuç dolusu (30-40 gram kadar) kurutulmuş civanperçemi çiçeği, 1 litre suya karıştırılır ve 3 dakika kadar kaynatılır. 15 dakika demlenmeye bırakılır. Süzüldükten sonra banyo suyuna eklenerek ya da oturma banyosu şeklinde uygulanarak kullanılır.

Civanperçemli yağ: 1 su bardağı zeytinyağının içine bir yemek kaşığı kurutulmuş ve öğütülmüş civanperçemi çiçeği ilave edilir. Güneş görmeyen bir yerde 3 gün bekletildikten sonra süzülür. Bu yağ yara ve yanıkların iyileştirilmesinde kullanılabilir.

Civanperçemi gargarası: İki yemek kaşığı civanperçemi, iki su bardağı kadar kaynamış suda 15 dakika kadar demlenir ve süzülür. Soğuduktan sonra günde iki kez ağız gargarası olarak kullanılabilir.

Civanperçeminin Yan Etkileri

  • Aspirin ve ibuprofen benzeri kan akışını etkileyen ilaçların kullanıldığı dönemlerde civanperçemi kullanılmamalıdır.
  • Hamilelik ve emzirme dönemlerinde kullanılması kesinlikle önerilmez.
  • Papatya ve benzeri bitkilere alerjisi olan kişilerin civanperçemi kullanmaması gerekmektedir.
  • Vücuttaki kanamayı etkileyebileceği için, ameliyat olmadan 2 hafta önce ve olduktan 2 hafta sonraki zaman diliminde civanperçemi kullanılmaması tavsiye edilir.

Faydaları

Civanperçeminin faydaları

  • Adet düzensizlikleri, ağrılı adet dönemleri (dismenore) gibi sorunlar için civanperçemi çayı kullanılabilir. Günde iki kez içilen bu çay aynı zamanda adet söktürücü olarak da kullanılabilmektedir.
  • Zonklama şeklindeki baş ağrılarını gidermede etkilidir.
  • Soğuk algınlığı şikayetlerini azaltmada yardımcıdır.
  • İshal, hazımsızlık gibi sindirim sorunlarını gidermeye yardımcı olur.
  • Diş ağrısı, diş eti çekilmesi, kanamalı diş etleri gibi durumlarda civanperçemi gargarasını günde iki defa uygulamak, şikayetlerin azaltılmasında yardımcı olur.
  • Basur şikayetlerini azaltmak için oturma banyosu şeklinde kullanılabilir.
  • Yara ve yanıkların üzerine civanperçemi yağı sürülebilir.
  • Ateş düşürücü etkisi vardır.

Yapılışı

Civanperçemi Çayı Nasıl Demlenir?

Çeşitli şifalı amaçlarla kullanmak için civanperçemi çayı demlenip günde iki-üç fincan kadar tüketilebilir.

Civanperçemi çayı demlemek için, iki parça (iki çiçek) kurutulmuş civanperçemi ya da iki tatlı kaşığı kurutulup öğütülmüş civanperçemi bir su bardağı kaynamış suya ilave edilir, 5-8 dakika kadar demlenmeye bırakılır.

Civanperçeminin kendine has, oldukça acı gelebilen bir tadı vardır. Bu tadı biraz daha makul bir hale getirebilmek için şekerle ya da balla tatlandırmak yerine, civanperçemi çayınıza farklı şifalı bitkilerle tat vermeyi deneyebilirsiniz. Bitki çaylarına eklenen şeker, bitkinin aktif maddesiyle etkileşime girme ihtimali bulunduğundan önerilmez.