Anason Çayı

Binlerce yıldır aromatik tadı ve şifalı etkileriyle kullanılan bir bitki olan anason, mutfakta çörek, tatlı,  baharat olarak yaygın olarak kullanılmıştır. Anason bitkisinin meyvelerinden hazırlanan anason çayı da sindirim sistemi sorunları, öksürük şikayetleri gibi durumlarda etkili bir çay olarak tüketilmektedir.

Kategori

Açıklama

Binlerce yıldır aromatik tadı ve şifalı etkileriyle kullanılan bir bitki olan anason, alkollü içecek yapımında kullanıldığı gibi mutfakta çörek, tatlı,  baharat olarak da yaygın olarak kullanılmıştır. Anason bitkisinin meyvelerinden hazırlanan anason çayı da sindirim sistemi sorunları, öksürük şikayetleri gibi durumlarda etkili bir çay olarak tüketilmektedir. 4000 yıl kadar önce Antik Mısır’da, Yunan ve Roma kültürlerinde yaygın olarak kullanıldığı bilinen anason, Doğu Akdeniz başta olmak üzere Girit, Yunanistan ve Asya’nın bazı bölgelerinde kendiliğinden yetişebilmektedir. Ülkemizde de sık sık yetiştirilen ve kullanılan bir bitkidir.

Anason Nedir?

Latince ismi Pimpinella anisum olan anason bitkisi, maydanozgiller familyasına ait bir yıllık otsu bir bitkidir. Meyveye dönüşen tohumları ve yaprakları kullanılır. Bitkinin tohumları nişasta, müsilaj ve uçucu yağ ihtiva eder. %90’a yakın bir oranı anethol adı verilen bir maddeden oluşan bu uçucu yağ, anasona kokusunu ve keskin tadını veren bileşimidir.

İçerdiği anethol nedeniyle anason tohumları parfüm imalatından alkollü içecek yapımına kadar pek çok farklı amaçla kullanılmaktadır.

Temmuz ve Ağustos aylarında tohum veren Anason, kurutularak kullanıldığı gibi taze olarak da tüketilebilmektedir.

Anason (Pimpinella anisum) bitkisi Türkiye’de yaygın olarak Antalya, Aydın, Balıkesir, Burdur, Bursa, Denizli,  İzmir, Kütahya ve Muğla’da yetiştirilmektedir.

Anason Çeşitleri Nelerdir?

Türkiye’de yetişen anason çeşitleri üzerinde yapılan araştırmada, Pimpinella anisetum, P. cappadocica,P. corymbosa, P. kotschyana, P.olivieroides,P.  tragium, P. isaurica ve P. anisum olarak adlandırılan 8 türü belirlenmiştir.

Pimpinella saxifraga olarak tanımlanmış olan anason türü ise ülkemizde ‘taş anasonu’ adıyla bilinir ve çoğunlukla Kuzey ve Doğu Anadolu bölgelerinde yetişir.

Yıldız anasonu olarak bilinen bitki ise, Pimpinella ailesine ait anason bitkilerinden farklıdır. Yıldızanasonugiller (Illiaciaceae) ailesine ait olan yıldız anasonu (Illicium verum) bitkisinin yıldıza benzeyen tohumları, anason meyvesi ile aynı maddeleri içerdiğinden dolayı koku ve tat olarak da anasona benzetildiği için yıldız anason şeklinde anılmaktadır. Illicium v. bitkisinin anavatanı Güneybatı Çin’dir. Bu nedenle Çin yıldız anasonu olarak da bilinir.

Anason Çayının Yan Etkileri

  • Kuşkonmaz, kimyon ve benzeri bitkilere alerjisi olan kişiler, anasona karşı da alerjik reaksiyon gösterebilirler.
  • Anason bitkisinin vücuttaki östrojen hormonunu arttırabileceğine dair bulgular vardır. Bu nedenle östrojen hormonu azlığına ya da çokluğuna bağlı bir hastalığınız varsa, anason kullanmamanız tavsiye edilir.
  • Ağız yoluyla alınan anason yağı, çok az miktarlarda kullanıldığında bile bazı kişilerde mide bulantısı şikayetine neden olabilir.
  • Hamilelik ve emzirme dönemlerinde kullanmadan önce doktora danışılması gerekir.

Faydaları

Anasonun Faydaları

  • Anason yağı, arındırıcı özellikleriyle ağrı ve spazm giderici, antiseptik, sindirim sistemini rahatlatıcı ve sinir sistemini uyarıcı olarak kullanılabiliyor. Ayrıca seyreltilerek kullanılan anason yağı, ciltteki hasarları ve akne benzeri oluşumları gidermek için haricen de kullanılabilmektedir.
  • Anason çayının sindirim sistemini rahatlatıcı etkisi nedeniyle mide ve bağırsak gazı, hazımsızlık, şişkinlik gibi şikayetleri azalttığı bilinmektedir.
  • Taze anason yaprakları ile hazırlanan çaylar da baş ağrısı, mide bulantısı gibi şikayetleri hafifletir.
  • 20-30 gram kadar anason tohumunda bir insanın günlük ihtiyacını karşılayacak kadar demir bulunmaktadır.
  • Anason tohumları, diş ağrısını gidermede de etkilidir. Antiseptik etkisi nedeniyle yoğun demlenmiş bir anason çayını soğuttuktan sonra bu çayla gargara yapmak, ağız kokularını giderdiği gibi diş sağlığına da faydalıdır.
  • Anason bitkisi, doğal sedatif (yatıştırıcı) etkilerinden dolayı uyku bozuklukları, stres, kaygı gibi durumlarda da rahatlatıcı olarak kullanılabilir. Sinir sistemini uyarıcı etkisi sayesinde zihin açıklığı ve ruhsal rahatlama sağlar.
  • Adet döneminde düzensizlikler olan kadınlar da beklenen adet tarihine yakın günlerde günde 1-2 fincan anason çayı içebilirler.

Yapılışı

Anason Çayı Nasıl Demlenir?

Anason çayı demlemek için bir tatlı kaşığı kadar anasonu, bir fincan kaynamış suda 8-10 dakika kadar demlemek gerekir. Daha yoğun ve aromalı bir çay demlemek için anason tohumları hafifçe ezilerek, havanda dövülerek de çaya ilave edilebilir.

Anason çayı tarifleri

Anason çayının şifalı etkilerini arttırmak ve çayı daha lezzetli hale getirmek için anason bitkisini farklı tariflerle de demlemeyi deneyebilirsiniz:

Anasonlu uyku çayı: İki-üç yaprak kuru adaçayı, bir tutam melisa yaprağı, yarım çay kaşığı lavanta ve bir çay kaşığı dövülmüş adaçayı tohumunu karıştırarak iki fincan kadar kaynamış suda demleyin. Yatmadan önce bir iki fincan içeceğiniz uyku çayı hem hazımsızlık sorunlarının giderilmesine hem de uykuya daha kolay dalmanıza yardımcı olacaktır.

Anason ve rezene çayı: Özellikle emziren annelerin tercih ettiği bir karışım olan anason ve rezene çayının gaz sorununa karşı kullanımı çok yaygındır. Bir çay kaşığı anason ile bir çay kaşığı rezene tohumu karıştırılır, bir fincan kaynamış suda 8-10 dakika kadar demlenir. Annede oluşan gazın bebeğe geçmesini engeller. Anne sütünü arttırıcı etkisi olduğu da bilinen bu karışımı emzirme döneminde kullanmak için yine de doktorunuza danışmanız faydalı olacaktır.

Gaz giderici anason çayı: İki dilim zencefil, bir fincan suda kaynatılır ve altı kapatıldıktan sonra içerisine bir tatlı kaşığı kimyon ile bir tatlı kaşığı anason ilave edilerek 5-8 dakika kadar demlenmeye bırakılır. Süzüldükten sonra içilen bu karışım, gaz sancısı şikayetine hızlı bir çözüm olarak günde bir veya iki kez tüketilebilir.

Anasonun Diğer Kullanım Alanları

Anason tohumları sıklıkla çay olarak tüketildiği gibi, bu tohumlardan elde edilen uçucu yağ da çeşitli amaçlar için kullanılmaktadır. İlaçların içine koku verici olarak da ilave edilebilen anason uçucu yağı, sinir sistemini uyarıcı bir kür olarak da kullanılabiliyor.

Anasonun mutfakta kullanımı da yaygındır. Anason tohumları kavrularak çörek, ekmek ve benzeri hamur işlerine koku ve tat verici olarak eklenir.

Anason bitkisinin taze yaprakları da benzer amaçlarla yemeklerde ve salatalarda kullanılabilir.

Meyvelerinde bulunan anethol maddesi, alkollü içeceklere de esans verici olarak kullanılmaktadır. Rakının suyla karıştığında beyaz renge dönüyor olması bu etken madde sayesindedir.