Açıklama
Enginar, Türk mutfağında en sık kullanılan sebzelerden biri. Aynı zamanda şifalı etkilerinden dolayı da yüzyıllardır dünyanın çeşitli yerlerinde kullanılıyor. Çiçeklerinin içinde bulunan ve ‘enginar kalbi’olarak anılan meyveleri yemek yapımında kullanılır ve çiçeğinin sert, kabuksu yaprakları da şifalı etkilerinden dolayı çay, tentür veya kapsül şeklinde de kullanılabilir.
Enginar nedir?
Latince ismi Cynara scolymus olan enginar bitkisi, papatyagiller familyasına aittir. 50 ila 150 santimetre uzunluğunda, çok senelik, otsu bir bitkidir. Dünyada özellikle Güney Avrupa ve Akdeniz çevresinde yetişmektedir. Ülkemizde de özellikle Marmara, Ege ve Akdeniz bölgelerinde yetiştirilir.
Yumru şeklinde çiçekleri sert ve kabuksu yapraklarla kaplıdır ve çiçeğin içinde etli bir kısım bulunur. Nisan-Mayıs aylarında çiçeklerinin içindeki ‘enginar kalbi’ denilen kısım olgunlaştığından, ilkbahar ve yaz aylarında hasat edilmeye başlar ve mutfaklardaki yerini alır. Yaz mevsiminde toplanan enginar yaprakları, kurutularak enginar çayı yapımında ve diğer şifalı amaçlar için kullanılabilmektedir.
Enginar çeşitleri nelerdir?
Ülkemizde yetişen 3 farklı tür enginar bulunmaktadır:
Sakız enginarı: Özellikle Ege’de İzmir bölgesinde yetiştirilen bir enginar türüdür. Orta iriliktedir, sıkı ve uzunca bir başı vardır. Çiçek tablası çok geniş değildir ve yapraklarının çok parçalı olmayışıyla dikkat çeker.
Yerli enginar: Ege ve Akdeniz bölgesinde yetiştirilen bu türün yaprakları parçalıdır. Boyu ise daha ufakçadır.
Bayrampaşa enginarı: Marmara Bölgesi’nde, özellikle İstanbul ve Bursa civarında yetiştirilen bir türdür. Oldukça iri ve basık başlıdır.
Zayıflamak için enginar çayı: Enginarın zayıflamaya yardımcı etkisinden faydalanmak için, yukarıda anlatıldığı gibi bir litre enginar çayı demlenir ve her gün yemeklerden önce bir bardak içilir. Çay bir hafta boyunca her gün demlenmelidir.
Karaciğer temizliği için enginar çayı: Bütün bir enginar parçalanarak bir tencereye konur, üzerine bir litre sıcak su ilave edilerek 10 dakika boyunca kaynatılır. Kapağı kapalı şekilde 20 dakika demlenen çay, süzüldükten sonra günde 4-5 defa içilir. Karaciğer temizliği için enginar çayı içilirken, sağlıklı beslenmeye ve kesinlikle alkol tüketmemeye özen gösterilmelidir.
Bağışıklığı güçlendirici enginar çayı: Bir yemek kaşığı enginar, bir tatlı kaşığı kadar kurutulmuş ekinezya, bir tatlı kaşığı portakal kabuğu ve iki dilim taze zencefil, iki su bardağı kadar kaynamış suya ilave edilerek ağzı kapatılır. 10 dakika boyunca demlendikten sonra içilir.
Enginarın diğer kullanım alanları
Enginar, sıklıkla çiçeklerin içinde bulunan etli kısım yenilerek tüketilmektedir. Bazı mutfak kültürlerinde enginar bütün olarak pişirilir ve yapraklarının sonundaki kısımlar da yenilir.
Enginar çayı da, enginardan faydalanmanın en iyi ve en pratik yollarından biridir.
Bunun dışında enginar bitkisinden elde edilen ekstrakt ve tentürler de aynı etkileri gösterdiği için kullanılabilirler. Aynı zamanda toz haline getirilmiş enginardan hazırlanan bitkisel kapsül ve tabletler de karaciğer sağlığı başta olmak üzere pek çok şifalı etkisi için kullanılmaktadır.
Enginar çayının yan etkileri
- Enginar bitkisi Papatyagiller ailesine ait bir bitki olduğundan dolayı papatya, krizantem ve benzeri bitkilere alerjiniz olduğunu biliyorsanız, enginara karşı da alerjik reaksiyon göstermeniz olasıdır.
- İdrar söktürücü etkisinden dolayı, idrara çıkma sıklığını arttırır. Eğer zaten mesaneniz normalden fazla çalışıyorsa, enginar çayını dikkatli kullanmalısınız.
