Fesleğen Çayı

Hoş kokusuyla gönlümüzü çalan, balkonları ve bahçelerimizi süsleyen fesleğenin, şifalı etkileri ile de sağlığımıza birçok faydası bulunuyor. Taze ya da kuru olarak tüketilebilen fesleğen bitkisi, kolay yetişen bir bitki olması dolayısıyla da sıklıkla tercih ediliyor.

Kategori

Açıklama

Hoş kokusuyla gönlümüzü çalan, balkonları ve bahçelerimizi süsleyen fesleğenin, şifalı etkileri ile de sağlığımıza birçok faydası bulunuyor. Taze ya da kuru olarak tüketilebilen fesleğen bitkisi, kolay yetişen bir bitki olması dolayısıyla da sıklıkla tercih ediliyor. Bir saksıda yetiştireceğiniz fesleğen ile hem bulunduğu ortama mis gibi kokular saçmasını sağlayabilir, hem yemeklerinize ve soslarınıza lezzet katabilir, hem de fesleğen çayı şeklinde tüketerek şifalı özelliklerinden yararlanabilirsiniz.

Nane ve kekik bitkilerinin akrabası sayılan fesleğenin anavatanı Asya kıtasıdır. Keşiflerle tüm dünyaya yayılan, Avrupa’da yüzyıllardır üretilen ve tüketilen bir bitkidir.

Fesleğen nedir?

Lamiaceae (Ballıbabagiller) familyasına ait bir bitki olan fesleğen bitkisinin Latince ismi Ocimum basilicum’dur.

Tek yıllık otsu bir bitki olan fesleğen, ince ve dallanmış köklere sahiptir. Sapları genellikle 50-60 cm uzunluğunda olur ve açık yeşilden koyu yeşile değişen küçük yapraklar çıkarır. İlkbaharda ekilen fesleğen bitkisi, yaz sonuna kadar yeşil kalabilir ve kullanılabilir.

Fesleğen Hindistan’dan İtalya’ya, dünya mutfağının pek çok çeşidinde oldukça önem verilen ve çok sevilen bir baharat olmasının yanı sıra, şifalı özellikleri nedeniyle de yüzyıllardır kullanılıyor. Taze yaprakları çay şeklinde demlenerek tüketilebiliyor, aynı zamanda yapraklardan ve tohumlardan elde edilen uçucu yağ, ekstrakt, tentür ve bitkisel kapsüller de çeşitli hastalıkların tedavisinde önerilebiliyor.

Fesleğen çeşitleri nelerdir?

Türkiye’de Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı tarafından tescil edilmiş ve ülkemizde sıklıkla yetiştirilen 4 farklı çeşit fesleğen bulunmaktadır. Ocimum basilicum (fesleğen) bitkisinin alt türleri olan bu bitkiler, fesleğen ile benzer kokulara ve aynı etkilere sahiptirler.

Midnight fesleğen: Mor yapraklı bu fesleğen türü, “Reyhan” olarak da bilinir.

Large Sweet fesleğen: Geniş yapraklı fesleğen olarak bilinir. Daha çok yemeklerde tercih edilmektedir.

Moonlight fesleğen: Daha beyazımsı, eliptik şekilli ve geniş yaprakları vardır.

Compact fesleğen: Minik yapraklı fesleğendir.

Hazımsızlık için fesleğen çayı: Yarım çay kaşığı anason, yarım çay kaşığı rezene ve bir çay kaşığı kadar taze fesleğen yaprağı, bir su bardağı kaynamış suda 8 dakika boyunca demlenir. Süzüldükten sonra, yemeğin üstüne hazmı kolaylaştırmak için içilebilir.

Öksürük için fesleğen çayı: İki dilim zencefil, bir parça kabuk tarçın, iki-üç yaprak adaçayı ve bir tatlı kaşığı kadar taze fesleğen, bir su bardağı suda 5 dakika ağzı kapalı olacak şekilde demlenir. Öksürüğü yumuşatmak için ve balgam söktürmek için akşamları 2 bardak içilebilir.

Adet sancıları için fesleğen çayı: Bir tatlı kaşığı taze fesleğen yaprağı, bir çay kaşığı hayıt tohumu, bir parça hibisküs ve bir kabuk tarçın karıştırılır, üzerine bir su bardağı kaynamış su ilave edilerek ağzı kapatılarak 10 dakika boyunca demlenir. Süzüldükten sonra iki fincan kadar içilebilir. Sıcakken tüketilmelidir.

Fesleğenin diğer kullanım alanları

Fesleğen yapraklarında yoğun olarak bulunan etken maddeler, çay (infüzyon) olarak hazırlandığında ortaya çıktığı gibi, fesleğen uçucu yağı veya fesleğen ekstraktı olarak da tüketilebilirler. Fesleğen yağının çok güçlü antibakteriyel etkisi bulunduğu araştırmalarla doğrulanmıştır. Özellikle sinek ve böcek ısırıklarında çok etkilidir.

Fesleğen tentürü de antioksidan, antienflamatuar ve antibakteriyal etkileri nedeniyle kullanılabilir.

Fesleğen yapraklarını çiğ olarak tüketmek de şifalıdır. Bunun için salatalara eklenebilir ya da yemekler piştikten sonra çeşni olarak ilave edilebilir.

Fesleğen çayının yan etkileri

  • Fesleğenin kan şekeri üzerindeki etkileri kişiden kişiye farklılık gösterebilir. Bu nedenle kronik bir diyabet rahatsızlığı bulunan ya da diyabet tedavisi gören kişilerin düzenli oalrak fesleğen kullanmadan önce doktorlarına danışmaları gerekmektedir.
  • Tansiyon rahatsızlığı bulunan kişilerin fesleğen kullanırken dikkatli olmaları gerekir.
  • Kan dolaşımını etkileme özelliğinden dolayı ameliyat olmadan önceki ve olduktan sonraki 2 hafta içinde fesleğen tüketilmemesi önerilir.
  • Hamilelik ve emzirme dönemlerinde fesleğen yemek sağlıklıdır ancak bu dönemlerde fesleğen çayı ya da yağı tüketilmesi önerilmez.

Faydaları

Fesleğenin faydaları nelerdir?

  • Mideyi yatıştırma özelliği ile fesleğen, sindirimi kolaylaştırır.
  • Bağırsak ve midede biriken gazı söktürmede etkilidir.
  • İdrar söktürücüdür.
  • Böbrekleri uyarıcı etkisi vardır, bu özelliği sayesinde böbreklerde biriken kum-taş gibi oluşumların vücut dışına atılmasında da yardımcı olur.
  • Balgam söktürücü ve öksürüğü kesmeye yardımcı özelliği vardır.
  • Baş ağrısını gidermeye yardımcıdır.
  • Fesleğen yapraklarında bulunan citronellol, eugenol ve linalool maddeleri, önemli bir antienflamatuar etki sağlar. Bu etkisi ile fesleğen, vücuttaki iltihaplanmayı azaltır ve buna bağlı olarak da çeşitli kalp hastalıklarına, romatoit artirite karşı koruma sağlar.
  • Mutluluk hormonu salgılanmasını sağlayan nörotransmitterleri uyararak depresyon ve kaygı gibi rahatsızlıklara karşı savaşır, psikolojik rahatlama sağlar.
  • Antibakteriyel özelliği vardır.
  • Karaciğeri destekler ve zararlı toksinlerin vücuttan atılmasına yardımcı olur.
  • Fesleğen yapraklarının güçlü kokusunun afrodizyak (cinsel isteği ve gücü arttırıcı) etki gösterdiği bilinmektedir.
  • Uyarıcı ve spazm çözücüdür.
  • Bedeni güçlendirici tonik etkisi vardır.
  • Adet dönemlerini düzene sokar ve adet ağrılarını azaltmaya yardımcı olur. Rahatlatıcı etkisi sayesinde adet dönemi öncesinde yaşanabilen sıkıntıları (adet öncesi sendromunu) da azaltıcı etkisi vardır.
  • Plazma kolesterolünü düşürerek damar sertliği ve buna bağlı gelişen rahatsızlıkları gidermeye yardımcı olur.

Yapılışı

Fesleğen çayı nasıl demlenir?

Fesleğen bitkisi kurutulduğunda, tıbbi niteliklerini ve kokusunu yitirir. Bu nedenle fesleğen, taze yaprakları ile infüzyon (çay) hazırlanarak tüketilmelidir.

25-30 gram taze fesleğen yaprağı üzerine dört bardak kaynar su ilave edilir ve 10-15 dakika boyunca kapağı kapalı olacak şekilde demlenir. Fesleğen çayı, günde iki-üç bardak olarak içilebilir.

Fesleğen çayı tarifleri

Fesleğeni yoğun aromatik kokusu ve şifalı etkileri için farklı bitkilerle karıştırarak da demleyebilirsiniz.