Ekinezya Çayı

Ülkemizde koni çiçeği ya da kirpi otu olarak da bilinen ekinezya bitkisi, özellikle bağışıklık sistemi üzerindeki olumlu etkilerinden dolayı dünyanın birçok yerinde çeşitli şekillerde kullanılan şifalı bitkilerden biridir.

Kategori

Açıklama

Ülkemizde koni çiçeği ya da kirpi otu olarak da bilinen ekinezya bitkisi, özellikle bağışıklık sistemi üzerindeki olumlu etkilerinden dolayı dünyanın birçok yerinde çeşitli şekillerde kullanılan şifalı bitkilerden biridir. Ekinezya bitkisinin kökleri, gövdesi ve çiçekleri bitki çayı, tentür, bitkisel kapsül ve gargara olarak kullanılabilmektedir. İçeriğindeki birçok vitamin, mineral ve diğer etken maddeler sayesinde sağlığa birçok faydası bulunmaktadır.

Ekinezya nedir?

Papatyagiller familyasına ait bir bitki olan ekinezya bitkisinin yaygın kullanılan türü Latince Echinacea purpurea olarak adlandırılmıştır. Benzer etkilere sahip farklı türleri de bulunan ekinezya, Kuzey Amerika’nın endemik bitkilerinden biridir. Ülkemizde de yaygın olarak orman açıklıklarında ve çayırlarda kendiliğinden yetişmekte ve şifalı etkileri nedeniyle özel olarak da yetiştirilmektedir.

Çok yıllık otsu bir bitki olan ekinezya, kasımpatına benzeyen mor çiçekler açar. Bu çiçekler tıbbi bitki olarak kullanılabildiği gibi, kesme çiçekçilikte süs bitkisi olarak da kullanılmaktadır.

Tıbbi etkileri nedeniyle yüzyıllardır kullanıldığı düşünülse de, resmi olarak ekinezya bitkisi hakkında yapılan çalışmalar 1940 yılından günümüze kadar devam etmiştir. Tedavide ilk kez Alman asıllı Dr. Meyer tarafından kullanıldığı biliniyor. Ayrıca Kızılderililerin de yaygın bir şekilde ekinezya bitkisini kullandığı bilinmektedir.

Ekinezyanın içeriğinde bol miktarda A, B2, C ve E vitaminleri bulunmaktadır. Aynı zamanda bakır, demir, selenyum, çinko, potasyum, krom mineralleri açısından da zengindir. İçerdiği diğer karbonhidratlar, polisakkaritler, fenolik asitler ve uçucu yağlar da bitkinin şifalı etkilerini arttırmaktadır.

Çiçeklenme zamanında bitki gövdesiyle birlikte kesilerek hasat edilir ve gölgede kurutulur. Kökleri ise bitki tamamen kuruduktan sonra hasat edilmektedir.

Ekinezya çeşitleri nelerdir?

Ekinezya bitkisinin birden fazla çeşidi bulunsa da, ülkemizde en sık tüketilen türü Echinacea purpurea olarak adlandırılmış olan türdür. Aynı zamanda Echinacea angustifolia ve Echinacea pallida adı verilmiş olan türleri de vardır.

Ekinezyanın diğer kullanım alanları

Ekinezya yalnızca şifalı bitki ya da süs bitkisi olarak kullanılan bir bitki türüdür. Şifalı bitki olarak kullanımı ise çeşitlidir.

Ekinezyanın kurutulmuş gövdesi, çiçekleri ve köklerinden bitki çayı yapılabileceği gibi, bu parçalardan hazırlanan bitkisel tentürler de oldukça etkilidir. Aynı zamanda kapsül ve tablet olarak da piyasada mevcuttur.

Ekinezyanın yan etkileri

  • Bağışıklık sisteminin baskılanması gereken durumlarda kullanılmaması tavsiye edilir.
  • Doğuştan bir bağışıklık sistemi hastalığı olan kişilerin ekinezya kullanmaması önerilir.
  • Hamileler ya da emziren anneler üzerindeki etkileri bilinmediğinden bu dönemlerde kullanılması önerilmez.
  • Papatya bitkisine alerjisi olan kişilerin ekinezya kullanmaması gerekir.
  • Yüksek dozajlarda alındığında mide bulantısı, baş dönmesi gibi yan etkiler gösterebilir.
  • Ekinezya bitkisinin yalnızca 10-14 gün boyunca kullanılması önerilir. Kullanmaya devam edilmek istenmesi durumunda, bir hafta ara verdikten sonra devam etmek uygundur.

Faydaları

Ekinezyanın faydaları nelerdir?

  • Bağışıklık sistemini güçlendirici etkisi vardır. Özellikle içeriğindeki polisakkaritler nedeniyle bağışıklık sistemi üzerinde doğrudan etkili olduğu, bitki üzerinde yapılan araştırmalarla doğrulanmıştır.
  • Yine bağışıklık sistemi üzerindeki etkilerinden dolayı grip, soğuk algınlığı gibi durumlarda da oldukça etkilidir. Özellikle nezle, grip gibi hastalıkların belirtilerinin ilk ortaya çıkmaya başladığı zamanda alındığında etkisini kuvvetli bir şekilde gösterir.
  • Yalnızca hastalıkları iyileştirmede değil, hastalıklara karşı korunmada da etkili bir bitkidir.
  • Antiviral ve antimikrobiyal etkisi ile vücuttaki virüsleri ve mikropları etkisiz hale getirmeye yardımcıdır.
  • Antifungal etkisi ile vücuttaki çeşitli mantarları tedavi etmede başarılı bir bitkidir. Özellikle herpes virüsü ve kandida mantarı şikayetlerini azaltmada etkilidir. Cilt üzerinde de kullanılabilir.
  • Sık tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu şikayetinde düzenli olarak ekinezya kürü uygulamak etkili olur.
  • Vücuttaki tümörlerin büyümesini engeller.
  • Ekinezya çayı, ekstraktı ya da tentürü ile yapılan ağız gargarası, ağız içindeki bakterilerin azaltılmasına yardımcı olarak diş ve diş eti rahatsızlıklarını giderir.
  • Derideki yaraların iyileştirilmesinde etkilidir.
  • Sivilce ve sedef gibi cilt sorunlarına karşı kullanılabilir.
  • Kronik yorgunluk sendromuna iyi gelir.
  • Bağışıklık sistemini uyarıcı etkileri nedeniyle AIDS tedavisine katkı sağlar.
  • Faranjit rahatsızlığına karşı kullanılabilir.
  • Sinüzit şikayetlerini azaltır.
  • Kandaki akyuvar sayısını arttırıcı etkisi vardır. Kemik iliğindeki ve lenfatik dokudaki enfeksiyonlarla savaşır.
  • Migrene bağlı baş ağrılarını hafifletir.
  • Kas ve eklem ağrılarına iyi gelir.
  • Alerjiye bağlı belirtileri azaltmaya yardımcı olur.

Yapılışı

Ekinezya çayı nasıl demlenir?

Ekinezya bitkisinin tamamı çay yapımında kullanılabilir. Bunun için kurutulmuş ekinezya çiçeği, gövdesi, yaprakları ve kökleri karıştırılabilir. Bu karışımdan bir yemek kaşığı kadar alınıp, iki su bardağı kaynamış suda 10 dakika boyunca demlenerek etkili bir ekinezya çayı hazırlamak mümkündür.

Bitkinin kurutulan parçaları öğütülerek de çay yapımında kullanılabilir. Öğütülmüş ekinezya bitkisi ile çay yapmak için, bir tatlı kaşığı kadar ekinezya tozunu 10 dakika ağzı kapalı şekilde demlemek yeterlidir. Karışım süzüldükten sonra sıcakken içilmelidir.

Ekinezya çayı tarifleri

Ekinezya çayının tadını güzelleştirmek ya da tıbbi etkisini arttırmak için bitkiyi farklı şifalı bitkilerle karıştırarak da bitki çayları hazırlayabilirsiniz:

Soğuk algınlığı için ekinezya çayı tarifi: Bir tatlı kaşığı kurutulmuş ekinezya, iki dilim taze zencefil, iki-üç yaprak adaçayı karıştırılır, üzerine iki su bardağı kaynar su ilave edilerek kapağı kapalı şekilde 10 dakika demlenir. Süzdükten sonra çayın içerisine bir dilim limon ilave edilerek tüketilir.

Sinüzit için ekinezya çayı tarifi: Bir tatlı kaşığı kurutulmuş tıbbi papatya, bir tatlı kaşığı ekinezya ile karıştırılarak 1 su bardağı kaynamış suda 10 dakika demlenir. Sıcakken tüketilmelidir.

Vücuttaki iltihaplanmaya karşı ekinezya çayı: İki-üç küçük parça kurutulmuş ya da taze zerdeçal, bir tatlı kaşığı ekinezya ile birlikte 15 dakika boyunca 1 su bardağı kaynar suda ağzı kapalı olacak şekilde demlenir.

Ekinezyalı kış çayı tarifi: Bir avuç ıhlamur, bir çay kaşığı kadar adaçayı, bir tatlı kaşığı papatya, bir-iki parça hibisküs, iki dilim taze zencefil veya iki parça kuru zencefil, bir kabuk tarçın, beş adet karanfil ve bir tatlı kaşığı kadar kurutulmuş ekinezya karıştırılır. Karışım 1 litre kaynamış suyun içine ilave edilerek bir taşım kaynatılır. 3 dakika demlendikten sonra hemen süzülmelidir. Çayın içerisine tatlandırıcı olarak limon dilimleri ya da bir çay kaşığı kadar bal ilave edilebilir.