Açıklama
Şekerli tadı ile bilinen ve ülkemizde yaygın olarak şerbet yapımında kullanılan meyan kökü, birçok şifalı özelliğinden dolayı bitki çayı olarak da tüketilmektedir. Kış çayı karışımlarında tercih edildiği gibi tek başına da demlenebilen meyan kökü, aynı zamanda tıbbi ilaç sanayiinde, bira ve kolalı içeceklerin yapımında kullanılmaktadır. Meyan bitkisinin üç yıllık köklerinden elde edilen meyan balı da çubuk ya da dikdörtgen parçalar halinde kesilip muhafaza edilerek satılır ve yine şifalı özelliklerinden dolayı yaygın olarak kullanılır.
Meyan kökü nedir?
Fabaceae (Baklagiller) familyasına ait bir bitki olan meyanın Latince ismi Glycyrrhiza glabra’dır. Çok yıllık çalımsı bir bitki olan meyan, 1,5 metreye kadar boylanabilir. Anavatanı Rusya ve Çin’dir ancak ılıman iklime sahip Akdeniz ülkelerinde, Avrupa’da ve Asya’nın da bazı kesimlerinde yetiştirilebilmektedir. Toprağın altında boyu 1 metreye kadar uzayabilen kökleri tıbbi amaçlarla kullanılmaktadır. Meyan kökü, Kuzey Avrupa ülkelerinde yaygın olarak tatlılarda kullanılır. Çin’de ise yemeklere tat vermek için kullanılmaktadır. Ülkemizde meyan kökü, daha çok şerbet yapımında kullanılmak üzere tercih edilir. Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da meyan kökü bol miktarlarda demlenerek şerbet olarak hazırlanır ve özellikle yaz aylarında sıklıkla tüketilir. Meyan kökünün kaynatılıp suyunun buharlaştırılmasıyla elde edilen meyan balı, tatlı ve şekerleme yapımında kullanılabilir.
Meyan kökü çayı tarifleri
Mideyi rahatlatan meyan kökü çayı tarifi: Bir çay kaşığı rezene, bir çay kaşığı anason, bir çay kaşığı kimyon, bir tatlı kaşığı (veya 2-3 dal) sarı kantaron, bir tatlı kaşığı papatya, 4-5 yaprak adaçayı, bir tatlı kaşığı ısırgan ve yaklaşık bir parmak büyüklüğünde meyan kökünün üzerine iki su bardağı kaynamış su ilave edin, karışımın ağzını kapatarak 10 dakika boyunca demlenmesini bekleyin. Daha sonra karışımı süzün ve içerisine bir çay kaşığı bal ilave ederek tüketin.
Kış çayı tarifi: Üç dilim taze zencefil, bir kabuk tarçın, bir çay kaşığı karabiber, bir tatlı kaşığı ıhlamur, bir tatlı kaşığı adaçayı, bir çay kaşığı hibisküs, iki parça zerdeçal, iki parça havlıcan ve iki parça meyankökünün üzerine iki su bardağı taze kaynamış su ilave edin, karışımı 10 dakika boyunca demlemeye bırakın. Süzüldükten sonra isteğe bağlı olarak bal ile tatlandırılabilir. Özellikle grip, nezle ve soğuk algınlığı rahatsızlıklarına çok iyi gelen bu çay karışımı günde 2 fincan içildiğinde hastalığın etkilerini azaltır, viral hastalıklara karşı korunma sağlar ve vücudu rahatlatır.
Öksürüğe iyi gelen meyan kökü çayı tarifi: Bir cezvede bir su bardağı suyu kaynatın, altını kıstıktan sonra içine iki parça meyankökü ve bir çubuk tarçın ilave ederek 2 dakika daha (bir taşım) kaynatın. Altını kapattığınız karışıma 4-5 yaprak adaçayı ve bir parça taze zencefil ilave ederek karışımın 10 dakika demlenmesini bekleyin. Süzüldükten sonra bal ile tatlandırılabilir.
Meyan kökünün olası yan etkileri
- Uzun süreli meyan kökü kullanımı, stres hormonu olarak da bilinen kortizol hormonunun artmasına neden olabilir.
- Tansiyon rahatsızlığı bulunan kişiler, meyan kökü tansiyonu yükseltebileceği için, bu bitkiyi dikkatli kullanmalıdır ve uzun süreli kullanımlardan kaçınmalıdır.
- Meyan kökünün içeriğindeki etken maddelerin uzun vadede vücuttaki potasyum oranını düşürebileceği ortaya çıkarılmıştır.
- Hamilelik döneminde meyan kökü kullanılması önerilmez.
