Karabaş Otu Çayı

Şifalı özelliklerinden dolayı Osmanlı’dan günümüze sıklıkla kullanılmış, tüm dünyada da adını duyurmuş olan karabaş otu, sağlığa faydalarının yanı sıra mor renkli çiçekleri ve güzel kokulu yaprakları ile de sevilen ve yetiştirilen bir bitki olmuştur.

Kategori

Açıklama

Ülkemizde ‘Keşiş otu’, ‘Gargan’, ‘Yalancı lavanta’ gibi isimlerle de bilinen karabaş otu, özellikle Batı Anadolu’nun maki bölgelerinde yaygın olarak yetişen yabani bir bitki. Şifalı özelliklerinden dolayı Osmanlı’dan günümüze sıklıkla kullanılmış, tüm dünyada da adını duyurmuş olan karabaş otu, sağlığa faydalarının yanı sıra mor renkli çiçekleri ve güzel kokulu yaprakları ile de sevilen ve yetiştirilen bir bitki olmuştur.

Osmanlı döneminden kalan kayıtlara göre,koleraya karşı kullanılması için ferman çıkarılmış ve eczanelerde bu bitkiden yapılan ilaçların satılması teşvik edilmiştir. Tarihte bilinen diğer kullanımı ise, Birinci Dünya Savaşı sırasında yaşanan ilaç sıkıntısı sebebiyle yaraların tedavisinde mikrop öldürücü olarak kullanılması olmuştur.

Karabaş otu nedir?

Ballıbabagiller (Lamiaceae) familyasına ait bir bitki olan karabaş otunun Latince ismi Lavandula stoechas’tır. İngilizce’de French Lavender (Fransız Lavantası) olarak anılan karabaş otu, lavanta bitkisi ile yakın benzerlikler gösterir ancak etken madde bakımından da farklılıkları vardır.

Karabaş otu doğada kendiliğinden yetişebilen, özel amaçlar için kültürü de yapılabilen bir bitkidir. 20-60 santimetre kadar boylanan bitki, Haziran ve Temmuz aylarında mor çiçeklerini açar ve arıları cezbeder. Grimsi yeşil renkte küçük yaprakları vardır, yaprakları tutan dalların ucunda da mor çiçekler dizilir, her çiçek kümesinde 6-14 arası küçük mor çiçek bulunur.

Ülkemizde özellikle Batı Anadolu’da, dünyada ise Orta Avrupa ikliminde yetişebilir.

Taze olarak kullanılabildiği gibi, hasat zamanı toplanıp demetler halinde kurutulduktan sonra da kullanılabilmektedir.

Karabaş çayı tarifleri

Sigarayı bırakmak için karabaş otu çayı tarifi: 5-6 dal karabaş otu, bir çay kaşığı karanfil, bir tatlı kaşığı papatya, bir tatlı kaşığı kekik ve bir tatlı kaşığı yeşil çay bir demlikte karıştırılır, üzerine üç su bardağı kaynamış su ilave edilir. Karışım 1-2 dakika boyunca, bir taşım daha kaynatılır ve altı hemen kapatılır. Kapağı kapalı tutularak 7-8 dakika boyuna demlenir. Hemen süzülmelidir. Süzüldükten sonra bir termosta ya da cam şişede muhafaza edilerek gün boyunca içilebilir. İçeriğindeki bitkiler hem vücudu toksinlerden arındırmaya hem de nikotin ihtiyacını azaltarak sigarayı bırakmaya yardımcı olacaktır.

Rahatlatıcı karabaş çayı tarifi: Bir tatlı kaşığı adaçayı, bir tutam melisa, bir tatlı kaşığı papatya ve iki-üç adet kurutulmuş karabaş çiçeğinin üzerine bir su bardağı kaynamış su ilave edilir ve karışım 10 dakika boyunca demlenir. Süzüldükten sonra içerisine bir çay kaşığı bal ilave edilebilir. Özellikle yatmadan önce bir bardak içilen bu karışım daha iyi uyumaya ve enerjik bir şekilde uyanmaya yardımcı olur.

Kalbi güçlendiren karabaş otu çayı tarifi: Bir yemek kaşığı ısırgan otu, 4-5 çiçek karabaş otu, bir iki dilim taze ya da bir iki parça kuru zencefil, aynı miktarda zerdeçal, bir kabuk tarçın ve bir çay kaşığı kadar kurutulmuş biberiye karıştırılır, üzerine üç su bardağı kaynamış su ilave edilerek kapağı kapalı olacak şekilde 8 dakika boyunca demlenir. Süzüldükten sonra tüketilmelidir. Günde en fazla 2-3 fincan olacak şekilde içilebilir. (Tansiyon problemi olan kişilerin dikkatli tüketmesi gerekir!)

Karabaş otunun diğer kullanım şekilleri

Karabaş otu Anadolu’da sıklıkla çay şeklinde tüketilse de, tüm dünyada yaygın olarak farklı şekillerde de kullanılmaktadır.

Bitkinin çiçeklerinden damıtma yöntemiyle elde edilen uçucu yağ, şifalı ve rahatlatıcı etkileri nedeniyle kullanılmaktadır.

Karabaş otu çiçeklerini haşlayarak yapılan lapanın, yaraların iyileştirilmesine yardımcı olduğu biliniyor.

Aynı zamanda bu çiçeklerden yapılan reçel de özellikle Ege Bölgesi’nde sıklıkla yapılıyor ve tüketiliyor.

Karabaş otunun yan etkileri nelerdir?

  • Karabaş otunu sürekli olarak kullanmamak gerekir. Eğer bir kür şeklinde uygulamak isterseniz, 15 günden fazla kullanmamaya özen göstermelisiniz.
  • Kalp ve damar rahatsızlıklarınız nedeniyle herhangi bir ilaç kullanıyorsanız, karabaş otu kullanmadan önce doktorunuza danışmalısınız.
  • Karabaş otu nadiren de olsa mide bulantısına neden olabilir. Böyle bir etki fark ederseniz karabaş otu kullanmaya bir süre ara vermelisiniz.

Yapılışı

Karabaş otu çayı nasıl demlenir?

Karabaş otu, taze bitki kullanılarak ya da bitkinin kurutulmuş çiçekleri kullanılarak hazırlanabilir. Etkili bir karabaş otu çayı demlemek için 5-6 dal karabaş otu çiçeği, yapraklarıyla beraber bir su bardağı kaynamış suyun içerisine ilave edilir ve 5 dakika kadar demlenir. Eğer taze bitki kullanılıyorsa, demleme süresi 7-8 dakikaya çıkarılabilir. Çiçeklerdeki uçucu yağın kaybedilmemesi için çay demlenirken bardağın ya da demliğin kapağının kapalı tutulması önerilir. Demleme süresinin sonunda süzülen karabaş çayına tatlandırmak için bir çay kaşığı kadar bal veya birkaç damla limon suyu ilave edilebilir.

Faydaları

Karabaş otunun faydaları

  • Vücudu kanser de dahil pek çok hastalığa karşı korur, vücut direncini arttırır, bağışıklık sistemini güçlendirir.
  • Tümörlerin büyümesini engeller.
  • Kan dolaşımını düzenleyici etkisinden dolayı kalp ve damar hastalıklarına karşı da koruma sağlar.
  • Mide ve bağırsak gazlarına bağlı spazmları ve karın ağrılarını önlemeye yardımcı olur.
  • İçeriğindeki sineol maddesi sayesinde vücudu rahatlatıcı etki gösterir. Stresin etkilerini azaltır, daha iyi uyumaya yardımcı olur.
  • Karabaş otunun sigara kullananlar için oldukça faydalı bir bitki olduğu bilinmektedir. Nikotine duyulan ihtiyacı azaltarak sigarayı bırakmaya yardımcı olduğu gibi, sigara kullanımına bağlı balgam oluşumu gibi sorunların giderilmesinde de etkili olur.
  • Antioksidan özellikleri nedeniyle vücuttaki zararlı maddelerin dışarı atılmasına yardım eder, yaraların iyileşme sürecini hızlandırır.
  • İdrar yolu enfeksiyonuna bağlı sorunların azaltılmasına yardımcı olur.
  • Mide bulantısı şikayetlerini azaltır.
  • Sinüzit hastalığına bağlı burun ve geniz tıkanıklığı, baş ağrısı, boğaz tahrişi gibi durumların giderilmesinde yardımcıdır.
  • Akciğerleri rahatlatarak solunum sıkıntılarının azaltılmasını sağlar. Nefes darlığı, astım, bronşit gibi durumlarda kullanılabilir.
  • Ağrı kesici özelliği özellikle romatizmal ağrılar üzerinde etkilidir.
  • Sara (epilepsi) hastalığına karşı etkilidir, nöbetlerin azaltılmasına yardımcı olur. (Yine de sara hastalarının herhangi bir takviye kullanmadan önce doktora danışması gerektiği unutulmamalıdır.)
  • Harici olarak cilt üzerinde kullanıldığında yara, kesik ve egzema gibi sorunların iyileştirilmesinde de etkili olduğu bilinmektedir.
  • Antioksidan özelliklerinden dolayı saçları ve cildi güzelleştirir, canlandırır.